Beste Vrienden van de Muziek
Alweer een lange repetitiedag vandaag. De dag begon met een stevige portie Lutoslawski. Ik had
het hier enkele dagen geleden al over de aleatorische schrijfstijl die deze componist zo vaak hanteert en ook over de 139 cues in dit stuk. Omwille van die bijzondere architectuur van dit concerto is het voor orkest en dirigent eigenlijk onmogelijk om dit stuk zonder solist te repeteren. En omdat we finaliste Tae-Yeon Kim niet kunnen, mogen en willen hebben voor een extra
repetitie, werd er voor vandaag een stand-in kandidaat opgevorderd: Johannes Gray, een Amerikaans cellist die in Parijs gevestigd is en die Lutoslawski op zijn repertoire heeft. Hij werd eergisteren gecontacteerd en vandaag was hij al in Brussel om met ons te repeteren. En dat was bijzonder nuttig!
Lutoslawski gebruikt voor dit concerto een groot orkest: houtblazers per drie, veel koper,
harp, twee klavieren (piano én celesta) en drie slagwerkers. Maar aangezien solist en orkest vaak alternerend spelen, zorgt dat grote orkestapparaat niet voor ernstige balansproblemen. De Lutoslawski-werf vorderde zonder al te veel onvoorziene omstandigheden en het orkest lijkt klaar om op het einde van de week de Koreaanse kandidate - zij zal als allerlaatste spelen - voor haar repetitie te ontvangen. Lutoslawski had het vaak over “a concerto for cello against orchestra”, waarmee hij bedoelde dat er doorheen het stuk een constant conflict of zelfs gevecht is tussen de solist en het orkest. Deze muziek is bijzonder spectaculair en vol special effects. Het is een stuk dat live, in de concertzaal, nog veel indrukwekkender is dan op een opname. De mensen die voor zaterdagavond een Bozar-ticket hebben kunnen bemachtigen, zullen iets heel speciaals meemaken!
Na Lutoslawksi kwam nog een keer Dutilleux. De reden waarom Antony Hermus zoveel repetitietijd aan dit concerto besteedt, is de complexiteit ervan, vooral op het vlak van timing en timbre. Het orkest moet eigenlijk klinken als een aquarel en dat is niet zo evident. Dutilleux staat op het programma op de eerste en op de laatste finaleavond. Het concerto werd gekozen door Maria Zaitseva, de Russische finaliste die de ARD-wedstrijd in München won en tweede werd op deTchaikovsky-wedstrijd in Moskou (dat zijn al heel straffe adelbrieven) en ook door Andrew Ilhoon Byun, de Canadees die aan de Muziekkapel in Waterloo studeert.
De Sinfonia Concertante (in onze partijen staat er ‘Symphony-Concerto’) van Prokofiev kwam aan de beurt vlak voor en vlak na de middagpauze. Dit concerto komt in de finaleweek drie keer voor (waarvan twee keer op woensdagavond). Prokofiev verwijst in dit concerto af en toe naar de balletmuziek die hij over Romeo & Julia schreef. En ook grappig: op een bepaald moment weerklinkt in het orkest Re - Mib - Do – Si, ofwel (in letterbenaming) D-Es-C-H, ofwel D.SCH, ofwel de muzikale initialen die Dimitri Shostakovich af en toe in zijn muziek verwerkte. (De bekendste voorbeelden bevinden zich wellicht in zijn 10de symfonie). Maar hier dus, bij Prokofiev, bij wijze van groet aan zijn conculega-componist.
De repetitiedag werd afgerond met Dvorak en Shostakovich. Die concerto’s behoren zowat tot het repertoire van het orkest en hadden niet veel meer nodig dan een korte afstofbeurt. Dvorak komt in de finale vreemd genoeg maar één keer aan bod: de eerste avond met de Duitse finalist Lionel Martin. Shostakovich spant volgende week de kroon met vier uitvoeringen, waarvan twee
op donderdagavond.
Antony Hermus vergiste zich vandaag enkele keren bij het opnoemen van een repetitienummer. (Dat zijn de nummers die zich in de partituur en de partijen bevinden en die dienen als markeringen om makkelijker te communiceren waar te (her)beginnen tijdens de repetities.) Dat kwam omdat hij over een andere uitgave van het stuk beschikt, met andere repetitienummers dan in de orkestpartijen. Nu waren die wel met de hand gecorrigeerd, maar toch
gebruikte hij af en toe het verkeerde nummer. Dat zorgde voor enige hilariteit binnen het orkest. Toen het nog een keer gebeurde, beloofde hij stellig en hardop: “If it happens now one more time, I will pay a beer to all of you.” En ja hoor, het gebeurde nog een keer. Sla het vat maar aan, Maestro!
Morgen is er geen KEW-repetitie, maar ik zal u toch kort schrijven.
Bram